ELAN (Extramuraal LUMC Academisch Netwerk)

Ongelijke zorg voor hart- en vaatziekten

In dit onderzoek naar gezondheidsverschillen in hart- en vaatziekten zijn de etnische en sociaaleconomische verschillen onderzocht.

Met behulp van ELAN is zowel regionale als nationale huisartsen- en ziekenhuisdata gebruikt. Door middel van gepseudonimiseerde koppelingen was het mogelijk om data over onder andere zorgkosten, oorzaken van overlijden en sociale determinanten van gezondheid te gebruiken.

Uit het onderzoek blijkt onder meer dat inwoners met een Surinaamse of Antilliaanse achtergrond een hoger risico hebben om vroeg te overlijden aan hart- en vaatziekten, net als mensen met lage inkomens. Deze verschillen blijven bestaan na de start van een hart- of vaatziekte. Daarnaast blijkt dat de huidige Europese risicomodellen het risico bij deze groepen onderschatten, wat ertoe leidt dat behandeling mogelijk te laat wordt gestart. 

Uit de resultaten leren wij dat er een verandering nodig is in ons zorgsysteem: van gelijke zorg voor iedereen naar gelijkwaardige zorg die meer rekening houdt met de hogere risico’s van specifieke groepen.

Implementatie: In Den Haag is de richtlijn aangepast en wordt er rekening gehouden met etnische en sociaaleconomische achtergrond bij de risicoschatting op hart- en vaatziekten.

Op 14 oktober 2025 is Janet Kist gepromoveerd op ‘Cardiovascular health disparities’

ELAN-project voor hersen- en psychische gezondheid

Het ELAN-project “multidisciplinaire en transmurale versterking van hersen- en psychische gezondheid” bouwt voort op onze bestaande kennisinfrastructuur waarin gegevens van ruim een miljoen inwoners van Zuid-Holland worden verzameld. Daarmee kunnen onderzoekers beter begrijpen hoe hersen- en psychische aandoeningen ontstaan en behandeld worden. Het doel van het project is om medische en sociale gegevens beter inzichtelijk te maken, op te schonen en slim te combineren, zodat zorg en preventie meer op de persoon toegesneden en beter georganiseerd kunnen worden.

In 4 stappen naar beter onderzoek

Het project is verdeeld in 4 stappen. Eerst wordt ervaringskennis van patiënten en naasten beter ingebed, ethische richtlijnen aangescherpt en het opt-out systeem verbeterd. Vervolgens worden nieuwe databronnen toegevoegd, zoals informatie uit de GGZ en ziekenhuizen, waarmee ook wachttijden en verwijzingen inzichtelijk worden. Tot slot wordt de manier waarop de samenwerking georganiseerd wordt verder versterkt. Deze aanpak maakt het mogelijk om risicofactoren en gezondheidsverschillen bij aandoeningen als depressie, dementie en migraine beter te onderzoeken.

Praktijkgericht netwerk

Het project brengt kennis en ervaring samen uit onder meer psychiatrie, neurologie, ouderenzorg, datawetenschap en ethiek, in nauwe samenwerking met patiënten en hun naasten. Door deze brede samenwerking ontstaat een stevig en praktijkgericht netwerk. Het resultaat is een verbeterde infrastructuur die onderzoek versnelt en helpt om zorg eerder, gerichter en toegankelijker te maken.

Samenwerkingspartners

• Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC)
• Parnassia Groep
• GGZ Rivierduinen
• Haaglanden Medisch Centrum (HMC)
• Curium
• Leiden Institute of Advanced Computer Science (LIACS)
• Mental Care Group

Verwachte resultaten

• Sterkere kennisinfrastructuur met gekoppelde zorg- en CBS-data
• Gebruiksvriendelijk portaal en betere datadocumentatie
• Structurele inbreng van ervaringskennis via participatieprotocol
• Uitbreiding van governance en ethische toetsing
• Betere vroegdetectie en snellere toepassing van nieuwe inzichten

Dit project valt binnen de oproep ‘Nationaal Plan Hoofdzaken: kennis en data beter delen’.

Gefinancierd door ZonMw: 10960302410003

Tekst: door ZonMw

Voor iedereen een huisarts

Binnen het project 'Voor iedereen een huisarts' van de Academische Werkplaats Huisartsenzorg LUMC (AWH-LUMC) wordt met behulp van ELAN een dashboard ontwikkeld om inzicht te krijgen in de behoefte aan huisartsen(praktijken). Wanneer inzichtelijk wordt waar de behoefte is in de regio, de stad of de wijk, kan dat de betrokken partijen handvatten geven om gerichte initiatieven te ontwikkelen. ‘Voor iedereen een huisarts’ is de ambitie.

Probleem voor individu en samenleving
Maar liefst 330.000 mensen in Nederland hebben geen huisarts, een groepsgrootte vergelijkbaar met het aantal inwoners van de stad Utrecht. Dit is een probleem voor zowel de persoon zelf als voor de samenleving.  

Deze mensen blijven namelijk buiten beeld van reguliere preventie en begeleiding, en komen vaak pas in aanraking met het zorgsysteem als er sprake is van een acuut probleem. Daardoor missen zij tijdige zorg en wordt bijvoorbeeld de spoedeisende hulp extra belast.

Stapeling van kwetsbaarheden
Het project is een vervolg op een eerdere studie over mensen zonder huisarts, hun woonplaats en hun kenmerken. Met behulp van data uit het ELAN-netwerk werd onderzocht waar deze mensen wonen en welke kenmerken zij gemeen hebben. De conclusie was dat er niet één profiel is van ‘de huisartsloze’, maar dat het juist gaat om een stapeling van kwetsbaarheden: jong, man, alleenwonend, met een migratieachtergrond, weinig vermogen, geen kinderen. Het zijn kenmerken die in combinaties voorkomen. 

Meer informatie
Wil je meer weten over het project 'Voor iedereen een huisarts'? Neem dan contact op met de AWH-LUMC via awh@lumc.nl.